images
Sözleşme öncesi aydınlatma zorunluluğu: Tartışma yerine şeffaflık

Franchise veren firma ortaklık ilanında yanlış vaatlerde bulunamaz. Aksi halde bu karşılıklı güveni tazminat hakları ve sağlamlık testi tehdit edebilir.

16.09.1993 (NJW 1994, 667 f.) tarihli kararı ile OLG München ikinci defa bir Franchise veren firma ile ilgili sözleşme öncesi aydınlatma zorunluluğuna ilişkin kapsamına dikkat çekmiştir. Oysa ilk defa 13/11/1987 (B 1988, 865. SKAUPY hatırlatması ile) tarihli karar ile probleme ilişkin yorumlar yapılmıştır. OLG München kararına iki prensip getirmiştir, bunlar da Franchise veren firma için sözleşme öncesi aydınlatma zorunluluğuna ilişkin aynı zamanda özel anlamların altını çizmektedir, bunlar:

  • Franchise veren firma Franchise alan firmaya sistemin karlılığı ile ilgili tam ve eksiksiz bilgiler vermek zorundadır.
  • Sözleşme öncesi aydınlatma zorunluluğu ve buna bağlı olarak tazminat ödeme yükümlülüğü olan Franchise veren firma, kendisinin ilanına kolayca inanan Franchise alıcısını müşterek kusurlu görüp itirazda bulunamaz.
  • “Culpa in contrahendo” esaslarına göre Franchise veren firmanın tazminat yükümlülüğü ile ilgili kapsamına ilişkin yargısal kararda bu karar önemli bir gelişme sayılmaktadır, ancak bu yargısal karar eğilimin dönüm noktası olarak da algılanamaz, yani Franchise veren firmanın da karlılık için bir teminat vermesi olarak da anlaşılmamalıdır bu karar, çünkü Franchise alan firmanın ticari başarısı yine kendi faaliyetlerine göre gerçekleşecektir. Sadece Franchise veren firma reklamında sistemini ve Franchise alıcı firma ile görüşme yaparken de başarısını olduğundan daha farklı göstermemelidir
    (karşılaştırma. Böhner, NJW 1994, 635 f.;Vom Dorp, WiB1995, 285 f.; Flohr, ZAP, Fach 6, 209, 226 f.).Bu sözleşme öncesi aydınlatma zorunluluğu uluslar arası açıdan karşılaştırıldığında, görülen o ki bunlar kısmen yasal yükümlülüklere kısmen de ulusal Franchise- birliklerinin talimatlarına dayanmaktadır (self regulations) ancak aynı zamanda yargısal kararlar ile şekil aldığı görülmektedir. Franchise alan firmayı Franchise- işi ve Franchise sistemi konusunda kapsamlı olarak bilgilendirme yükümlülüğü ise Avustralya, Brezilya, Fransa, Kanada (Alberta ve Ontario), İspanya ve Amerika Birleşik Devletleri’nde de görülmektedir. Bu yasalar Franchise alan firmaya aşağıdaki bilgilerin aktarılması yükümlülüğünü getirmektedir:

    • Franchise veren firmanın ekonomik arka planı
    • Son iki yılın bilançoları, kar- ve zarar tabloları
    • Franchise işinin temliki ve pazardaki pozisyonu
    • Sistemin ideal Franchise veren firmasına gelen talebin profili
    • Franchise masrafları ve Franchise veren firmanın yatırımları
    • Franchise alan firmalar ve alt-Franchise alıcılarına ait liste
    • Franchise veren firmanın ne tür bir destek verdiği
    • Franchise veren firmanın ticari koruma haklarının kapsamlı tablosu
    • Süresinden önce sözleşme feshinin yarattığı sorunlar
    • Standartlaştırılmış bir Franchise sözleşmesinin fotokopisi

İlgili yükümlülükler ulusal Franchise birliklerinin kılavuzlarında yer almaktadır, mrneğin İngiltere, İtalya’da ve Hollanda’da olduğu gibi.

Yargısal kararlar artan oranlarda sözleşme öncesi aydınlatma zorunluluğunun zedelenmesi ile ilgilenmiştir. Bunlarla ilgili alınan kararlar OLG München’in 16.09.1993 tarihli kararı, LG Hannover ‘in 11.04. 1995 ve 12.12.1995 tarihli kararı bir de yine LG Hamburg’ a ait 02.05.1995 tarihli bir karar.

Sırf bu kararların sayısındaki çokluğa bakılarak bile Alman Franchise Birliği’nin kesin tavsiyeleri ve yasal talimatlar olmaksızın son aylarda Almanya’nın da bu yargısal kararları tanıdığını görmekteyiz, Franchise alan firmanın sözleşme akdinden önce doğru ve eksiksiz olarak Franchise sistemi hakkında bilgilendirilmesinin ne kadar önemli olduğu anlaşılmıştır,

Bu kararların içerikleri nelerdi? OLG München’in kararında bir Franchise alan firmanın küçük bir ilan üzerine Franchise sistemi dikkatini çekmiştir. Burada aynı zamanda Franchise sistemi ile ilgili olarak şu ifade ile bir reklam verilmiştir: Düşük maliyetli bir yatırım ile güvenli olarak çok para kazanmak isterseniz ?. Daha sonra gönderilen bilgi broşüründe ise şu açıklama yer almaktaydı. “Bu konsepsiyon yada araştırma — ve el kitabı en ince detayına kadar düşünülmüş ve tamamen pazara uygun ve geleceğe yöneliktir, ayrıca risk faktörlerini tamamen dışlamaktadır”.

Broşürde aylık gelir bir Franchise alan firma için “dikkatli olarak” vergiden önce 8,000 DM — 15,800 DM şeklinde tanımlanmıştır. Bu gelir Bavyera ürünleri satan ve üretim ile ilgilenen ayrıca da unlu mamuller ile ilgili ticaret yapan Franchise alıcısı tarafından hiçbir zaman elde edilememiştir. Açmış olduğu tazminat davasında OLG München 136,507.90 DM tutarında bir tazminata karar verirken mesnet olarak da yetersiz ve ilgisi olmayan sözleşme öncesi aydınlatma zorunluluğunu göstermiştir.

LG Hannover’in 11/04/1995 tarihli kararına göre davalı Franchise veren firma bir Franchise sistemi çerçevesinde DNLA profillerinin küçük ve orta ölçekli firmalara dağıtımını konu alan bir şirket konsept satışı gerçekleştirmekteydi. Buna bir de yardım amacıyla bilgisayar destekli değerlendirme yapabilen anket sistemleri yani bir nevi Franchise alıcı firma tarafından yeni alınacak personel veya personel gelişimini destekleyen bir rapor hazırlanacaktı.

Verimli bir know how ise tespit edilememiştir, bu nedenle de LG Hannover Franchise alan firma için 54,161.55 DM tutarında bir tazminata karar vermiştir ve aynı zamanda Franchise veren firmaya yönelik de sözleşme öncesi aydınlatma zorunluluğunda şunları belirlemiştir: Bu nedenle Franchise veren firmanın Franchise alan firmaya daha önceki deneyimlere dayalı sistem işletimine göre hesaplama esaslarını sunması ve bunlar da Franchise alan firmanın öngördüğü işleri ve finansal yüklerini eksiksiz olarak göstermeli ve onun işe başlarken sağlamış olduğu sermayeden ayrı olarak ne kadar daha ilave masraf yapacağını tahmin edecek konuma da taşıyacak bir hesaplama esası geliştirilmelidir, bunun yanında başlangıç sürecindeki başlangıç zararlarının süresi tahmin edilebilmeli ve gelir realiasyonuna ilişkin şansların reel olarak yorumlanabilmesi gerekmektedir…”

LG Hannover 02/05/1995 tarihli kararına konu olan Franchise veren firmanın çalışma alanına göre de Franchise alan firmalar bilgisayarların temizlenmesi ile ilgilenen ve buna bağlı olarak ilgili temizlik maddelerini satan konumdaki firmalardır. Bu davada da yine Franchise alan firmanın tazminatı haklı bulunmuştur, çünkü Franchise sistemine ilişkin verimli bir know how tespit edilememiştir. Bu kararda ise belirleyici olan husus ise, burada LG Hannover öncelikle Franchise alan firmanın değil Franchise veren firmanın belirli şartlar çerçevesinde Franchise alan firmayı kapsamlı biçimde bilgilendirmekle yükümlü olduğunu mahkemede kanıtlaması gerektiğine bakmaktadır. Buna göre kararda şöyle ifade edilmiştir: “… Davacı tarafından öne getirilen ve davacı tarafından da karşılanmayan hadiselerden dolayı bir yükümlülük ihlali akla uygun düşmektedir, bu nedenle de öncelikle davalı yani Franchise veren firmadan verdiği bilgilerin doğruluğuna dair kanıt talep etmek yerinde olacaktır. Bu herhangi başka bir sebep olmaksızın davalıdan talep edilmelidir. Çünkü ancak kendisi, vermiş olduğu önemli bilgilerin doğruluğunu bu karar için ibraz edecek konumdadır”.

Aynı çizgide bir karar da 12/12/1995 tarihinde yine LG Hannover tarafından alınmıştır. Buradaki davalı Franchise veren firma, Franchise alan firmaya belirli bir süre için faaliyetlerini kendi kendini yönetme imkanı bularak gerçekleştireceğine dair yükümlülük altına girmiştir. Bunun için de ön görüşmelerde davalı Franchise veren firma yüksek kazanç sağlama konusunda etki yaratmak için örnek bir hesaplama ve ciro tahminleri ile ilgili kanıtlayıcı belgeler sunmuştur. Burada da yine mahkeme bir know how tespit edememiştir ve bu nedenle de davalı Franchise veren firmanın know how transferi ile ilgili olarak şunları saptamıştır: İlk iki sayfada Franchise veren firmanın metoduna dair açıklama sistem ile ilgilidir ve metodun kullanılması ile nelere ulaşılabildiğini göstermektedir. Ancak bunun nasıl gelişeceğine dair detaylı bir açıklama yer almamaktadır. Müteakip 3 sayfada da kesin bilgiler bulunmamaktadır, bu sayfalarda sadece “ devrim niteliğindeki bu başarı metodu ve sürekli ve başarılı satışlar için komple kullanım kılavuzu” sunulmak istenmiştir…”

Bu zorunlu aydınlatmalar Franchise veren firma için sınır ve içerik bakımından değil aynı zamanda bu zorunluluğun hangi andan itibaren geçerli olduğu sorusunu da beraberinde getirmektedir.

Bu aydınlatma zorunluluğu Franchise veren firma potansiyel bir Franchise alıcısı karşısında Franchise sistemini açıklamaya başladığı andan itibaren başlamaktadır, bu görüşmede taraflar bir gazete ilanı veya Franchise veren firmanın gönderdiği bilgi materyalleri ile ticari iletişime geçmiş olabildikleri gibi bir Franchise fuarı çerçevesinde de bir görüşme yürütmüş olabilirler.

Ancak tam olarak taraflar kesin olarak sözleşme müzakerelerine başladıkları anda ve Franchise veren firma için Franchise alacak firmanın hazır olduğu kesinlik kazanması durumunda ve kendisi bağımsız olarak kendi işini yapma cesaretini ortaya koyduğu anda geçerlilik kazanır. Bu noktada Franchise alacak firmaya kapsamlı bilgilerin sunulması gerekmektedir. Bunlarla Franchise alacak olan firma sadece karlılık konusunda değil aynı zamanda bir likidite planı da oluşturabilecek öngörüye sahip olmalıdır ve bankalar ile finansman pazarlıklarını gerçekleştirebilecek konumda olmalıdır.

Sözleşme öncesi aydınlatma zorunluluğunun kapsamı nedir? Eğer bu noktada Alman Franchise Birliği’nin etik davranış kodeksinden yola çıkılarak sözleşme öncesi aydınlatma zorunluluğunun kapsamı aşağıdaki şekle dönüşmektedir:

  • Franchise veren firmaların kazançlarına ilişkin reklamlar yanıltıcı ve iki anlamlı veriler içermemelidir;
  • Franchise alan firmaların kazançlarına ilişkin doğrudan veya dolayı olarak her bir Franchise alıcısından beklenen, gelecekteki olası sonuçları, rakamları ve gelirleri içeren tüm bilgiler ve her bir reklam malzemesi nizama uygun, doğru ve yanlış anlamaya yol açmayacak tarzda düzenlenmelidir;
  • Bu ilgili Franchise alan firmalara her bir bağlayıcı anlaşmayı tam bilgiler ışığında akdetme imkanı sunabilmek için, belirli bir süre tespit edilerek, bu süre içerisinde imzalanan bağlayıcı anlaşmadan bir kopya, geçerli etik davranış kodeksinden bir nüsha ile Franchise ilişkisini açıklayan tam ve eksiksiz yazılı metne ilave önemli bilgiler ve dokümanlar teslim edilir.

Ancak aydınlatma zorunluluğunda abartılı talepler olmamalıdır. Bunlara da bir sınır getirilmiştir. Aksi halde Franchise veren firma belirli bir işletim sistemi için karar verirken de bir şirket riski taşıdığı göz ardı edilmiş olur. Eğer kendisi de sistem ürününün değerini olduğundan daha yüksek tahmin etmiş ise bu durumda daha sonraki işletim aksamalarından dolayı tazminat davalarında sistem merkezine dayanamaz. Eğer aydınlatma zorunluluğu bir Franchise veren firma için belirli bir noktaya taşınmak istenirse, o halde şu cümle yönetmelik yerine geçer: Franchise veren firma Franchise alacak firmayı Franchise sistemi hakkında doğru ve eksiksiz olarak bilgilendirmek zorundadır- ne fazlası ne de eksiği ile.

GENEL BAYİLİK BAŞVURU FORMU

CEVAP VER

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.